IN DEN STEENEN BERGH 1669

    Stokstraat 28


 


Een berg van steen.

Moet wel een verwijzing zijn naar de berg waar Steven Matto zijn Naamse steen uit haalde. Dat zal dan wel de steengroeve in Seilles bij Namen zijn geweest, waar hij vandaan kwam. Hij was niet alleen de bouwheer van dit huis (of minstens de vernieuwer van de gevel), maar ook koopman van Naamse hardsteen Ún steenhouwer. Was voor hem niet alleen zijn broodwinning maar leverde blijkbaar zo veel rijkdom op, dat hij zijn huis kon voorzien van een stenen gevel met ook nog een weelderige versiering.
Overigens verwierf Matto nog andere huizen in de Stokstraat, namelijk nr. 31 en 46 en tevens IN DE GALEYE in de Muntstraat, waarvan de gevelsteen herplaatst is op Tongersestraat 3.

De voorstelling van de berg vraagt een beetje fantasie. Maar let eens op de aardige details: dieren die uit de berg komen gekropen.

  


 


 


De berg maakt deel uit van een samengestelde gevelversiering van cartouches met tekst en jaartal, waarbij de berg door putti's wordt gedragen en geflankeerd door Sint Nicolaas en Sint Lucas.

 
    


                

 


Beschermheiligen

Die twee heiligen zijn goed herkenbaar aan de attributen waarmee ze zijn afgebeeld. Sint Lucas als evangelist met boek en veren pen. En aan zijn voeten de os waarmee hij normaliter wordt voorgesteld.
Sint Nicolaas als bisschop met mijter en staf. De drie kinderen in de kuip verwijzen naar hun wonderlijke redding die aan Sint Nicolaas wordt toegeschreven.

Het zijn zonder twijfel de twee beschermheiligen waar de eigenaar als koopman Ún steenhouwer direct mee te maken had. Ongetwijfeld haalde hij ook zelf met een schip zijn stenen uit de Ardennen en was hij dus ook nog schipper.
Daarmee is ook zijn connectie met deze twee heiligen duidelijk: Sint Lucas als patroon van het ambacht der metselaars waaronder de steenhouwers vielen en Sint Nicolaas de beschermheilige van de schippers Ún patroonheilige van de parochie waartoe Stokstraat 28 behoorde.

 


 

foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort 

 
 


In 1662 had Steven Matto het pand Stokstraat 26-28, dat toen nog 'het reypken' heette, gekocht. In 1669 voorzag de zoon zijn ouderlijk huis van een nieuwe gevel in Naamse steen, waarbij de mogelijk toen al veranderde huisnaam werd vastgelegd op de gevelsteen.

De ramen op verdieping zijn later ooit naar beneden toe verlengd, waardoor de guirlandes naast de berg verhuisden naar de achtergevel. Maar die zijn in 1965 bij de restauratie van het Stokstraatkwartier weer teruggeplaatst en de oorspronkelijke gevelindeling hersteld.
 


 

 

aan de hand van de tekening van Philippe van Gulpen is de gevel
in 1965 weer hersteld naar de oorspronkelijke toestand