Spaans gouvernement (1545)

Habsburg wapen

Vrijthof 18



 


Het middelste wapen: de tweekoppige Oostenrijkse adelaar met op de borst een gedeeld schild: links de dwarsbalk (Habsburg), rechts het kasteel (CastiliŽ). 

Het gedeelde wapen werd door de Habsburgse vorsten gevoerd sinds het huwelijk van Philips
de Schone met Johanna van Aragon en CastiliŽ.
De beide andere vensters zijn versierd met de wapenspreuk "PLVS OVLTRE" (= steeds verder), aangebracht op een banderol die om twee zuilen is gekruld. Deze zijn gekroond, de linker met de keizerskroon, de rechter de koningskroon. Boven de banderol nogmaals de Oostenrijkse keizerskroon.
Deze verbeelden de rotsen aan weerszijden van Gibraltar, door de god Hercules daar geplaatst als markeringspunt. Ze golden lange tijd als het einde van de (bekende) wereld. Pas rond 1500 wisten ontdekkingsreizigers de wapenspreuk van Karel V "Steeds Verder" in daden om te zetten en veel onbekend land te gewinnen.
 




         


         


Tussen de drie vensters in staan twee gedenkstenen. Links met het opschrift
PH(ILIPU)S.ARCHID(UX).AVSTRI(A)E/HISPANIAR(UM).REX
d.w.z. Philips, aartshertog van Oostenrijk, koning der Spanjen, waarmee dus Aragon en CastiliŽ bedoeld moeten zijn.  Het rechteropschrift luidt:

CAROLVS V PH[I(LIP)I FI]LIVS C(A)ESAR AVGVSTVS

d.w.z. Karel V, zoon van Philips, machtige keizer.
Het verwijst dus naar de keizer van het Duitse Rijk, Karel V, die de zoon was van Philips de Schone.
De borstbeelden van genoemde vorsten moeten daar ook te zien geweest zijn. In 1781 was in ieder geval nog sprake van "..ou l'on voit encore dans le frontespice de l'hotel des commissaires-dťciseurs du Duc de Brabant, les bustes de ces Princes et les armes de l'Empire en de l'Espagne."
En dezelfde schrijver vermeldt verder ook dat deze geplaatst zijn ter herinnering aan het bezoek van Karel V en Philips II in 1551, maar dat is om verschillende redenen waarschijnlijk niet correct.
Philips II mocht de titel, zoals die op de steen staat aangegeven, pas voeren vanaf 1556 en als de verbouwing van de voorgevel is samengevallen met die van de achtergevel, waarop het jaartal 1545 is terug te vinden, dan is de genoemde Philips zeker niet Philips II, maar bijna zeker zijn grootvader Philips de Schone.
De versieringen met het persoonlijke devies van Karel V moeten vrijwel zeker tijdens diens regeringsperiode zijn aangebracht. Philips II was toen, om het zo maar eens uit te drukken, nog buiten beeld. Dat was anders met Philips de Schone. Hij was immers degene die met zijn huwelijk die twee machtige rijken bij elkaar had gebracht en ook die keizerstitel heeft mogen voeren.
Karel wordt aangeduid als Carolvs V. Logischerwijs zou zijn zoon dan aangeduid zijn als Philips II, zeker ter onderscheiding van die andere genoemde Philips, zijn grootvader.
Carolvs V Philipi Filivs; waarom zou Philips II dan ook niet de zoon van Karel V zijn genoemd? Het zou toch geen schande geweest zijn met zo'n vader.
 


 


               
 

 
Boven de poort aan de binnenplaats zien we twee portretmedaillons met het jaartal 1545. In dat jaar kunnen die portretten alleen maar zijn van de toenmalige machthebbers, Karel V en zijn zus Maria van Hongarije, landvoogdes der Nederlanden.
 

links St. Servaasgasthuis; rechts Spaans gouvernement

vůůr de huidige gevelaanpassing